Historische Kring gemeente Leek e.o.

Nieuwsflitsen

  • Stambomen

    In het menu bovenaan zijn bij Genealogieën  de stambomen te vinden van het geslacht Leuring, en van de bewoners van de borg Nienoord.
    Bij Weblinks zijn verwijzingen naar nog meer genealogieën te vinden

     
  • facebook

     

Korte inhoud Historisch Leek 29-04, oktober  2015

('t) LEEK als vanouds - een korte wandeling van  Nienoord door het centrum van Leek en Nietap.
In het heden valt het verleden te beleven

omslag29 04Dit bijzondere nummer gaat slechts over één ondwerwerp. Het bevat de routebeschrijving van een Historische Wandeling door het centrum van Leek . Bij alle beschreven plaatsen - gebouwen, plaatsen van verdwenen gebouwen, andere historisch belanrijke plekken - staan informatiebordjes met een korte tekst en een QR-code welke  verwijst naar een uitgebreidere beschrijving van de bewuste plek op onze website. De route begint op de parkeerplaats van Nienoord. Ook zonder het boekje - zaterdags te koop in onze bibliotheek - is de route te bekijken, zie het menu links.

Korte inhoud Historisch Leek 29-3, juli/augustus  2015

1945 – 2015 70 jaar bevrijd

omslag29 01Gemeente Leek 1940-1945, door Albert Graansma.
Albert Graansma is Leekster van geboorte. Hij voelt zich Leekster en is Leekster. Hij weet alles over Leek. Als je iets vraagt over de Leekster geschiedenis moet je bij Albert zijn.
Albert vertelt over de geschiedenis van de oorlogsdagen en over het feit dat de Joden uit Leek via het gemeentehuis gewoon werden vervoerd naar Westerbork. Onvoorstelbaar. Maar wat hadden wij, bewoners van de gemeente Leek nu, gedaan? Hadden we hen beschermd? Albert vertelt in dit verhaal hoe het wel ging in Leek. Een artikel om over na te denken.

Werkgroep “WLW”= Wandelen Leek Westerbork, door Herman Oosterman
In de voorjaarsvergadering van 2014 stelde Herman Oosterman voor een wandeling van Leek naar Westerbork te realiseren. In Leek waren immers 61 Joodse medeburgers vermoord; ze waren met de Drachtster Tram naar Groningen, Hooghalen en naar Westerbork vervoerd. Niemand van de Leekster medebewoners protesteerde. Een aantal leden van HKGLeo was bereid om een route te maken van Leek naar Westerbork, ter nagedachtenis aan de medeburgers die nooit terugkwamen in de Leekster gemeenschap. Dat kan niet zo maar. Het duurt wel even om zo’n route te realiseren. De wandelroute Leek-Roden is klaar en wordt uitgegeven bij de opening van Shalom en Moi, de tentoonstelling die op 3 september geopend wordt op de borg Nienoord.
De hele route wordt gemaakt onder verantwoordelijkheid van onze Historische Kring, Samuel Leviestichting en IVN.

Stolpersteine in de gemeente Leek, door Siebrand Homan
Deze zomervakantie was ik – Epko Bult – met vakantie in Duitsland. In vele steden zagen we Stolpersteinen: in Heidelberg, Rothenburg en Keulen, maar ook in kleinere stadjes. Eind oktober 2015 worden er in elk geval 13 Stolpersteine gelegd in Leek. We hadden verwacht dat er meer gelegd konden worden maar Gunter Demnig kon niet meer dan 13 maken. De andere 55 Stolpersteinen worden later gelegd. Degenen die een steen hebben geadopteerd krijgen in elk geval z.s.m. bericht voor het leggen van de eerste stenen.

Jacob Smits, nazislachtoffer (1891-1949), door Albert Graansma
In de gemeente Leek worden Stolpersteine geplaatst. De eerste op 30 oktober 2015 en de rest later in 2016 en/of 2017. Stolpersteine zijn een herinnering aan nazislachtoffers, Joden en verzetsstrijders die omkwamen in de periode van 10 mei 1940 tot 5 mei 1945. Er zijn echter ook nazislachtoffers buiten deze periode omgekomen. Een voorbeeld daarvan is de verzetsstrijder JACOB SMITS uit Lettelbert.
Zijn levensverhaal wordt door Albert verteld. Smits overleed op 1 april 1949, zijn graf is op het Lettelberter kerkhof.

Herdenken en herdenkingsmonumenten, door Epko Bult en Geert Hadders
Het verzetsmonument in Leek is terug. Het monument heeft een prominente plaats gekregen op de vlonder over het Leekster Hoofddiep.In het jaar 2015 wordt ook de tentoonstelling Shalom en Moi geopend. Op 3 september komt Ronald Leopold, directeur van de Anne Frank-Stichting, de tentoonstelling openen, dan wordt ook de wandeling van Leek en Roden (Joodse herdenkingen) aangeboden.

Het Piepke: de oude reclametekst is teruggebracht door de Leekster schilder Jos Dasselaar, een stukje joods cultureel erfgoed, dat bij Leek past. Kijken!!

Postcommandant Tonnis Uil te Zevenhuizen, door Jur Engels en Geert Hadders.
Jan de Roo had documenten van zijn grootvader Tonnis Uil uit Zevenhuizen. Uil was postcommandant van de Rijkspolitie. Jur Engels en Geert Hadders hebben de documenten bekeken en er een verhaal bij gemaakt. Uil was tenslotte de man die een comité oprichtte ter bevordering van het oorlogsmonument in Zevenhuizen, dat in 1948 werd onthuld.

Als die eikenboom kon praten, door Kees Kleiker als onderduiker in de oorlog 1940-1945.
Jacob en Geert Kleiker zoeken naar gegevens over de oorlogstijd1940-1945 en het onderduiken van hun vader Kees Kleiker. Het uitgebreide en rijk geïllustreerde verslag, dat als boekwerk in een beperkte oplage is verschenen, is eigenlijk al zeer indrukwekkend. Door interviews en persoonlijke ervaringen is het verslag een boeiend leesbaar verhaal geworden dat een goed beeld geeft van datgene wat er in Lettelbert tijdens de tweede WO is gebeurd. De broers Kleiker doen een oproep om foto’s of ander materiaal uit de periode van de 2e wereldoorlog beschikbaar te stellen.

 

Korte inhoud Historisch Leek 29-2, april  2015

omslag29 01OORLOG, deel 4, slot, door Sikke Cazemier en Klaas S. Gunter.
De oud-Leekster Klaas Gunter reageerde op het verhaal van Sikke Cazemier. Over het relaas van Cazemier over de meidagen van 1940 geeft Gunter nog wat informatie en aanvullingen. Gunter, die in het begin van de oorlog 16 jaar was, woonde toen aan de Schreiershoek. Natuurlijk was het Leekster Hoofddiep nog open. Gunter heeft nog veel herinneringen aan de crisisjaren ’30 met veel armoede en werkeloosheid

Denneboom, ’t Piepke
Op bladzijde 6 zijn prachtige foto’s afgedrukt van het onlangs vrijgekomen  reclamebord van de familie Denneboom.
De schilder Jos Dasselaar heeft de reclameuiting hersteld. In een volgend nummer trft u foto’s aan van de gerenoveerde tekst. Als beginnovember 2015 strak de Stolpersteine gelegd worden past deze renovatie prachtig bij het geheel: een cultureel monument.

Expositie Leekster Courant, Nienoord 2014, door Siebrand Homan
In de Oranjerie van Nienoord was een expositie over de Leekster Courant. De Historische Kring nam daartoe het initiatief. Veel basisschoolleerlingen hebben de expositie bezocht en Harry Boonstra demonstreerde de Heidelberger drukpers. Zo’n 1000 bezoekers hebben de prachtige tentoonstelling bezocht. In dit artikel leest u over de inhoud van de tentoonstelling.

Brandstoffenhandelaar Kok aan de Schreiershoek te Leek, door Albert Graansma
Veertien kasboeken, onderdelen van de boekhouding van brandstoffenhandelaar Kok, heeft Miep Woldring, aan onze vereniging  geschonken. Albert Graansma heeft alles gelezen en op basis van deze boekhouding een beeld geschetst van de activiteiten van dit Leekster bedrijf. Een deel van de Leekster geschiedenis is uit dit verhaal te herleiden. Mooie oude foto’s van het pakhuis aan de Schreiershoek completeren het historische verhaal van de Leekster middenstand.

70 jaar kwekerij Bosman, Leek: 1920-1990 van vader op zoon, door Harry Siegers
Een gesprek met mevrouw Bosman, inmiddels 90 jaar. Oud-Leeksters en nieuwe Leeksters, Midwolmers en Tolberters kennen allen de kwekerij van de familie Bosman aan de Midwolderweg. Iedereen haalde daar vroeger de struikjes, heideplantjes, hoge en lage fruitbomen. Als je nu langs de Midwolderweg rijdt, staat nog steeds het huis van Bosman daar, de kwekerij is er niet meer, de grond nog wel. Siegers heeft een herkenbaar verhaal gemaakt.   

(Vier keer) ‘In een rijtuigie’, door Geert Hadders
Op 14 februari 2015 werd in Roden de jaarlijkse filatelistenbeurs gehouden. Thema van dit jaar was: Koetsen en rijtuigen van museum Nienoord.


Een ‘momentopname’ dank zij het omslag van DE SPIL, door Geert Hadders
DE SPIL is in de jaren ’60 en ’70 het clubblad van de voetbalvereniging Leek. Het clubblad had veel advertenties van verschillende middenstanders en bedrijven in Leek en omgeving. Een soort crowdfunding avant la lettre. Ook onze Historische Kring kent adverteerders. Een gewaardeerde bron van inkomsten voor een vereniging.
Geert Hadders meldt de middenstanders en bedrijven die in de 5e jaargang in 1969 advertenties plaatsten in het voetbalblad.
Dat geeft een prachtig inzicht van wie er in die tijd winkels en bedrijven exploiteerden. Een paar voorbeelden: CAFÉ J. BOS; GEBR.HUT; Uw drogist NIEVEEN; NETAM.   


Bent u - nog - geen lid van de Historische Kring? De uitgaven van Historisch Leek zijn los te koop. Elke zaterdag tussen 14.00 uur en 16.00 kunt u even langskomen in onze bibliotheek  naast het gemeentehuis van Leek. Daar kunt u, voor zover nog leverbaar, exemplaren kopen van ons kwartaalblad. Ook kunt u mailen naar het mailadres van de HKGLeo en een aflevering bestellen. Als u lid  van de HKGLeo, krijgt u 4 x per jaar ons  kwartaalblad met prachtige artikelen over de gemeente Leek en omstreken.  Aanmelden: zie Contactgegevens in het menu.

 

 

Korte inhoud Historisch Leek 29-1, januari  2015

omslag29 01't Boek van Zwart, door Albert Graansma
Burgemeester Zwart nam in 1984 afscheid als burgemeester van de gemeente Leek. Hij was o.a. bekend door zijn uitspreek: "Ik wil op mijn afscheid veel cultuur en weinig vreterij". Zo ontstond een album amicorum, dat werd uitgegeven door het Bureau Culturele Zaken gemeente Leek in samenwerking met drukkerij De Wieck;  redacteuren waren Jur Engels en Jan Kooistra, met vele bijdragen van bekende en minder bekende personen uit de gemeente.  Dit boek is  te leen in onze bibliotheek.

Frodovvalda-Ontginning vanaf de rivier', doorJoost Eskes
Een artikel over 'landschapsgeschiedenis'. Truus Veldhuis heeft onderzoek gedaan naar het ontstaan van deze streek. Haar studie heet Nederzettings- en ontstaansgeschiedenis van Vredewold in het Westerkwartier van de provincie Groningen (ca 700 – ca 1500 ad). Het is een RUG- masterscriptie over landschapsgeschiedenis. Veldhuis heeft een fraaie studie gedaan naar de bewoningsgeschiedenis van onze streek in de Middeleeuwen.  Eén van de vernieuwde inzichten is dat het gekanaliseerde riviertje de Matsloot ooit de levensader van dit gebied was. U kijkt ongetwijfeld anders naar het gebied ten noorden van Leek na het lezen van dit artikel of het boek

Oorlog deel 3,  door Sikke Cazemier
De auteur zet wederom  persoonlijke herinneringen op papier. In deze aflevering een overzicht van Joden die vanuit Leek zijn weggevoerd naar Westerbork of Vught en die in de concentratiekampen in Duitsland zijn vermoord. Het artikel sluit goed aan bij het voornemen om in oktober 2015 een aantal Stolpersteine te plaatsen in Oostwold en leek, stenen die doen herinneren aan vermoorde Joden.

Over de tekening van Bauko, nar van Van Ewsum, door Wouter van Schie
In het fraaie boek over Anna Van Ewsum, dat in 2013 werd uitgegeven, wordt  de nar Bauko besproken. Er staat een illustratie in kleur bij van zijn gedenksteen. Bauko was waarschijnlijk huisnar bij de familie Van Ewsum op Nienoord. Over de huisnar en zijn vermoedelijke sterfjaar 1552, gaat dit artikel. Van Schie deed een toevallige ontdekking over de nar toen hij op zoek was naar teksten van gedichten die hoorden bij de familieportretten van de Van Ewsums.

Zevenhuizen en omstreken, daar heb ik een verhaal over, door Jan Aalders
Aalders schrijft verhalen op over eigen ervaringen. Verhalen die zich afspelen in Zevenhuizen en ruime omgeving. Over zijn opa die een piepklein winkeltje had aan de Haspel in Zevenhuizen; en over lagere scholen zoals de School met de Bijbel te Oostindie en de Meester Reyntjesschool aan de Hoofddiep. En het gaat ook nog over de Ulo te Leek, die door Aaalders werd bezocht vanaf 1956.

De familie Denneboom, door Esther Koops en Anneke Michel
Zo rond 1895 nam Hartog Denneboom de manufacturenzaak over van zijn schoonouders. Hij was in Beilen geboren en getrouwd met Duifje Lehmans. De intelligente en energieke Denneboom kwam in 1917 naar ' t Piepke in Leek. Het pand staat er nog en is eigendom van de familie Schuiling. Een reclameopschrift op een muur gaat  gerestaureerd worden.
Denneboom en zijn gezin gingen boven de winkel wonen. Denneboom was actief in vele verenigingen  en hij zat ook in het bestuur van de Joodse Gemeenschap van Leek. Dit artikel past uitstekend bij de komende tentoonstelling in de herfst van 2015 over de Joodse gemeenschap in het Westerkwartier en het Noordenveld op Nienoord. Voor het voormalige huis van de familie Denneboom zullen ook Stolpersteine worden geplaatst.