Historische Kring gemeente Leek e.o.

Nieuwsflitsen

  • Stambomen

    In het menu bovenaan zijn bij Genealogieën  de stambomen te vinden van het geslacht Leuring, en van de bewoners van de borg Nienoord.
    Bij Weblinks zijn verwijzingen naar nog meer genealogieën te vinden

     
  • facebook

     

 

 

 


Hier is informatie over de dorpen en buurtschappen in de gemeente Leek te vinden, en over Nietap (gemeente Noordenveld), vanwege de ligging tegen Leek aan.

Anna Van Ewsum Haar afkomst, haar leven, haar wereld

 door Wouter van Schie

In april 2013 verscheen het boek met bovenstaande titel over de - geschiedenis van - de Leekster  borgvrouw Anna van Ewsum (1640 - 1714). Hierin beschrijft de auteur onder meer de afkomst van Anna en haar twee echtgenoten van de familie Von Inn- und Kniphausen en hij gaat in in op haar beide huwelijken. Aan de orde komen de leefwereld van Anna, de borg Nienoord met de schelpengrot, het grafmonument van Rombout Verhulst in de kerk van Midwolde en andere locaties.
Ook behandelt de schrijver de vermoedelijke band  met de vrijmetselarij en bespreekt hij  (kleuren)foto's van originele schilderijen van Anna, haar echtgenoten en andere familieleden. Tussendoor brengt hij verslag uit van allerlei ontdekkingen die hij in de periode 2010-2013 deed  over de zeventiende-eeuwse jonkvrouw.
Meer over  Anna van Ewsum .

De voormalige Hervormde kerk van Enumatil, door Kees Kugel

uit Historisch Leek 31-02, april 2017

enumatil16Wie ’s zomers na een flinke wandeling of fietstocht is neergestreken op het terras van Tante Til in Enumatil en wachtend op de bestelling naar het huis aan de overkant van de weg kijkt, ziet iets merkwaardigs: in de gevel van dat dubbele woonhuis zijn de contouren van kerkramen te zien. De vraag die bij een heerlijk kopje thee bij je opkomt is: wat is de geschiedenis van dit woonhuis in Enumatil? Je gaat je erin verdiepen en er ontrolt zich een boeiend stuk regionale kerkgeschiedenis.

Lees het hele artikel als PDF

 

 

 

Abraham Santee Leuringh 1796 - 1863 Deel 2, door Sikke Cazemier
Historisch Leek 31-3 juli/augustus 2017


In 1856 meldde A.S. Leuringh via een advertentie in de Groninger Courant het plotseling overlijden van zijn echtgenote Adriana van Roijen:
Heden morgen overleed onverwacht, na een langdurig lijden, mijne beminde Echtgenote ADRIANA VAN ROIJEN in den ouderdom van ruim acht en vijftig jaren, en na eene gelukkige echtvereniging van 21 jaren. Diep bedroefd staar ik haar met mijne kinderen en hare eenige zuster na. Hoe zwaar ons dit verlies valt te dragen, zal ieder kunnen beseffen, die de dierbare overledene gekend heeft.

Leek, den 28 Nov. 1856
A.S. LEURINGH

Lees het hele artikel als PDF

 

Het ontstaan van de Gemeente Leek

door Sikke Cazemier

artikel van de maand, uit Historisch Leek jaargang 16 nummer 4,  september 2002

bataafserepubliekDe eerste gemeenten zijn ontstaan in de periode, die in de vaderlandse geschiedenis bekend staat als ‘de Franse tijd’. Deze heeft een totale omwenteling in ons staatsbestel teweeggebracht, begonnen als de zogenaamde fluwelen revolutie van 1795 en eindigend in 1813. Ons land kreeg toen, na enkele jaren ingelijfd te zijn geweest bij het rijk van de Franse keizer Napoleon, zijn onafhankelijkheid terug. In een tijdperk van zo’n twintig jaar zou er méér veranderen dan in de twee eeuwen daarvoor.

‘De Franse tijd’ kan in enkele tijdvakken worden onderverdeeld. Onderscheiden kunnen worden de jaren, waarin ons land nog over enige zelfstandigheid beschikte, van 1795 tot 1810, en de jaren waarin de zelfstandigheid volledig verdwenen was, de periode 1810-1813.
Nederland was toen bij het Franse keizerrijk ingelijfd en vormde in feite niet meer dan een provincie van het   grote rijk van keizer Napoleon.  De Omwenteling in 1795 bracht de introductie van de volkssoevereiniteit. Het volk zou voortaan bepalen door wie en op basis van welke beginselen, wetten en reglementen het geregeerd wilde worden.
De Bataafse  Republiek (1795-1806) volgde in vele  opzichten het voorbeeld van Frankrijk. Tijdens  het Koninkrijk Holland (1806-1810), toenNapoleons broer Lodewijk Napoleon hier de scepter zwaaide, ging de ‘verfransing’
nog een stap verder. De Staatsregeling, die in 1798 werd ingevoerd kan worden gezien als de eerste Grondwet van ons land. Reeds in 1801 werd deze Staatsregeling vervangen door een andere Staatsregeling, minder bureaucratisch van aard. Ook hierin werd weer de ontwikkelingen in Frankrijk gevolgd. Overigens had deze verandering voor de pas ingestelde gemeenten weinig betekenis.

Lees het hele artikel als PDF

Lettelbert
Historisch Leek 14-2, december 1999

 

Uit het Nieuwsblad van het Noorden van zaterdag 11 januari 1930. De wekelijkse rubriek waarin dorpsbeschrijvingen plaatsvonden onder de titel TER VERPOOZING, Populair Letterkundig Wekelijksch Bijblad'. De tekst is letterlijk overgenomen. Voor wat de inhoud betreft is de schrijver uit 1930, "T.", verantwoordelijk.

 

lettelbert08.jpg

Lettelbert, circa 1930. De Provinciale weg met zicht op kerk en oude pastorie (Foto Gemeentearchief Leek).

 

Het vriendelijke dorpje Lettelbert, ook wel Lettebert of Lettenbert, in de wandeling gewoonlijk "Leptert" genoemd, behoort tot de gemeente de Leek. Evenals in de dorpsnamen Tolbert, Niebert, Engelbert en Middelbert beteekent bert in Lettelbert waarschijnlijk buurt of dorp. Lettel wordt door sommige taalkundigen verklaard als klein, zoodat Lettelbert beteekent kleine buurt. Lettelbert is dan ook een gepaste naam voor deze nederzetting, want van een eigenlijk dorp met een kom, waar de huizen en huisjes gegroepeerd zijn om de kerk, kan men hier toch niet spreken. Langs een prachtige rij- en wandelweg vinden we eenige boerderijen en huizen. Alleen de kern van een dorpskom is tegenwoordig aanwezig: bij de kerk en de pastorie staan eenige huizen. In het midden der vorige eeuw, zoo vinden we genoteerd, telde Lettelbert 29 huizen en 150 inwoners.


geschiedenis van Terheijl
HuizeTerheijl.jpg
Terheijl was bezit van het klooster Aduard, een zogenaamd voorwerk of uithof. Hieraan was ook een tichelwerk (steenbakkerij) verbonden. Bronnen vermelden: de Helle (1325), van der Helle (1327). In de plaatsnaam zit het element hel = laagte, poel of helling. De oude naam komt ook voor in het inkomstenregister van het klooster Aduard, o.a.: Adwerder hell to Roon; die Rode Heell; het landt van die Hell genompt (1595).

Geschiedenis van de Schans te Enumatil - Hans Top

 Historisch Leek 16-2, maart 2002

 

Eemetil.jpgVelen van ons weten nog wel dat de 80-jarige oorlog heeft geduurd van 1568 tot 1648. Het was in die tijd dat er te Enumatil en andere plaatsen in het Groningerland een aantal schansen werd aangelegd ter verdediging van land- of waterwegen. Het is van belang om te weten dat de 80-jarige oorlog niet hoeft te betekenen dat het gehele grondgebied van het toenmalige Nederland ook werkelijk 80 jaren lang onder Spaans toezicht was gesteld. In sommige delen van het land betekende dit dat er slechts gedurende enkele jaren sprake was van een Spaanse overheersing. De 80-jarige oorlog speelde zich in dit deel van het Westerkwartier dan ook in hoofdzaak af in de jaren tussen 1579 en 1594.