Historische Kring gemeente Leek e.o.

Korte inhoud Historisch Leek 29-3, juli/augustus  2015

1945 – 2015 70 jaar bevrijd

omslag29 01Gemeente Leek 1940-1945, door Albert Graansma.
Albert Graansma is Leekster van geboorte. Hij voelt zich Leekster en is Leekster. Hij weet alles over Leek. Als je iets vraagt over de Leekster geschiedenis moet je bij Albert zijn.
Albert vertelt over de geschiedenis van de oorlogsdagen en over het feit dat de Joden uit Leek via het gemeentehuis gewoon werden vervoerd naar Westerbork. Onvoorstelbaar. Maar wat hadden wij, bewoners van de gemeente Leek nu, gedaan? Hadden we hen beschermd? Albert vertelt in dit verhaal hoe het wel ging in Leek. Een artikel om over na te denken.

Werkgroep “WLW”= Wandelen Leek Westerbork, door Herman Oosterman
In de voorjaarsvergadering van 2014 stelde Herman Oosterman voor een wandeling van Leek naar Westerbork te realiseren. In Leek waren immers 61 Joodse medeburgers vermoord; ze waren met de Drachtster Tram naar Groningen, Hooghalen en naar Westerbork vervoerd. Niemand van de Leekster medebewoners protesteerde. Een aantal leden van HKGLeo was bereid om een route te maken van Leek naar Westerbork, ter nagedachtenis aan de medeburgers die nooit terugkwamen in de Leekster gemeenschap. Dat kan niet zo maar. Het duurt wel even om zo’n route te realiseren. De wandelroute Leek-Roden is klaar en wordt uitgegeven bij de opening van Shalom en Moi, de tentoonstelling die op 3 september geopend wordt op de borg Nienoord.
De hele route wordt gemaakt onder verantwoordelijkheid van onze Historische Kring, Samuel Leviestichting en IVN.

Stolpersteine in de gemeente Leek, door Siebrand Homan
Deze zomervakantie was ik – Epko Bult – met vakantie in Duitsland. In vele steden zagen we Stolpersteinen: in Heidelberg, Rothenburg en Keulen, maar ook in kleinere stadjes. Eind oktober 2015 worden er in elk geval 13 Stolpersteine gelegd in Leek. We hadden verwacht dat er meer gelegd konden worden maar Gunter Demnig kon niet meer dan 13 maken. De andere 55 Stolpersteinen worden later gelegd. Degenen die een steen hebben geadopteerd krijgen in elk geval z.s.m. bericht voor het leggen van de eerste stenen.

Jacob Smits, nazislachtoffer (1891-1949), door Albert Graansma
In de gemeente Leek worden Stolpersteine geplaatst. De eerste op 30 oktober 2015 en de rest later in 2016 en/of 2017. Stolpersteine zijn een herinnering aan nazislachtoffers, Joden en verzetsstrijders die omkwamen in de periode van 10 mei 1940 tot 5 mei 1945. Er zijn echter ook nazislachtoffers buiten deze periode omgekomen. Een voorbeeld daarvan is de verzetsstrijder JACOB SMITS uit Lettelbert.
Zijn levensverhaal wordt door Albert verteld. Smits overleed op 1 april 1949, zijn graf is op het Lettelberter kerkhof.

Herdenken en herdenkingsmonumenten, door Epko Bult en Geert Hadders
Het verzetsmonument in Leek is terug. Het monument heeft een prominente plaats gekregen op de vlonder over het Leekster Hoofddiep.In het jaar 2015 wordt ook de tentoonstelling Shalom en Moi geopend. Op 3 september komt Ronald Leopold, directeur van de Anne Frank-Stichting, de tentoonstelling openen, dan wordt ook de wandeling van Leek en Roden (Joodse herdenkingen) aangeboden.

Het Piepke: de oude reclametekst is teruggebracht door de Leekster schilder Jos Dasselaar, een stukje joods cultureel erfgoed, dat bij Leek past. Kijken!!

Postcommandant Tonnis Uil te Zevenhuizen, door Jur Engels en Geert Hadders.
Jan de Roo had documenten van zijn grootvader Tonnis Uil uit Zevenhuizen. Uil was postcommandant van de Rijkspolitie. Jur Engels en Geert Hadders hebben de documenten bekeken en er een verhaal bij gemaakt. Uil was tenslotte de man die een comité oprichtte ter bevordering van het oorlogsmonument in Zevenhuizen, dat in 1948 werd onthuld.

Als die eikenboom kon praten, door Kees Kleiker als onderduiker in de oorlog 1940-1945.
Jacob en Geert Kleiker zoeken naar gegevens over de oorlogstijd1940-1945 en het onderduiken van hun vader Kees Kleiker. Het uitgebreide en rijk geïllustreerde verslag, dat als boekwerk in een beperkte oplage is verschenen, is eigenlijk al zeer indrukwekkend. Door interviews en persoonlijke ervaringen is het verslag een boeiend leesbaar verhaal geworden dat een goed beeld geeft van datgene wat er in Lettelbert tijdens de tweede WO is gebeurd. De broers Kleiker doen een oproep om foto’s of ander materiaal uit de periode van de 2e wereldoorlog beschikbaar te stellen.