Historische Kring gemeente Leek e.o.

Een vooruitblik . . .

uit Historisch Leek 31-03, juli/augustus 2017


LutherOp 31 oktober 2017 is het precies vijfhonderd jaar geleden dat de Reformatie begon, met de publicatie van de 95 stellingen van  Maarten Luther. Dat hij die ophing op de deur van de slotkerk in Wittenberg is onwaarschijnlijk. Het oktobernummer van Historisch Leek, 31 ste jaargang nummer 4, staat in zijn geheel in het teken van dit  Lutherjaar. Het is tevens het tentoonstellingsnummer van de expositie die hierover in het laatste kwartaal van 2017 in Museum Nienoord wordt georganiseerd. Nadere gegevens volgen; deze zijn op dit moment  (juni 2017) nog niet definitief. De 83 tekeningen die Jan Ernst Douma van alle kerkgebouwen in het Westerkwartier heeft gemaakt, nemen een belangrijke plaats in. De collage op deze bladzijde bevat illustraties die in voornoemd themanummer  aan de orde zullen komen.

 

 

schoolplaatmonnik

 

 

hopperlaan

 

 

 

 

 

 

 

omlagkerkenwesterkwartier

 

 

 

 

tekst

 

 

 

 

 

Een Leekster familiebijbel uit 1794, door Albert Graansma
Historisch Leek 25-3, augustus 2011

Oude bijbels zijn er nog genoeg. Een oude bijbel met een beschrijving van een Leekster familie zal toch minder vaak voorkomen? De bijbel waarover hier geschreven wordt, is van het gezin van Nieske Haatjes Smid en haar man Jan Smallenbroek, de stamvader van de Leekster Smallenbroeks. De foto’s van de bijbel spreken voor zich. Deze zijn zonder onderschriften in de tekst geplaatst.

familiebijbelAllereerst een letterlijke weergave van de geschreven tekst (transcriptie):

“ Op den 25 Mei 1746 is geboren mijn Vader Haatje Jakobs Smid, te Tolbert: Overleden op den 18 February 1807. (Dus bijna 61 jaren oud geworden. AG.) Op den 10 November 1752 is geboren mijne Moeder Reina Alberts te Midwolda. Leek den 10 Jannuarie 1809 Is Gebooren Onze Zoon op dindag, Haatje Ians, en den 22 Gedoopt Door J:G Mesenbroek Predikant Op de Leek. Leek den 30 October 1810 is onze dochtertje Jantje Jans geboren op woendag morgen te 2 uren en den 11 November 1810 gedoopt door den Predikant JG Mezenbroek op de Leek Op den 20 December 1812 is ons Zoontje Jakob Jans, op de Leek, geboren op woens-
dag morgen te half twee uren en den 2 Ja- nuary 1814 gedoopt, door Dominé JG Me- zenbroek op de Leek. Op den 23 January 1815 is ons zoontje Klaas Jans op de Leek geboren op Maandag avond te half elf uren en den 5 February 1815 op de Leek gedoopt door Dominé Yperius van Nuis."

Lees het hele artikel (PDF)

De Leekster Synagoge - Albert Graansma
Historisch Leek 22-4, oktober 2008

synagoge.jpgAnderhalve eeuw lang heeft er in Leek een joodse gemeente bestaan met hun 'huis van samenkomst', de synagoge. Tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn de meeste Leekster joden afgevoerd en vermoord. De joodse gemeente was uitgeroeid. De synagoge heeft uiterlijk de oorlog overleefd; is ná de oorlog omgebouwd tot groente winkel en als zodanig in 1978 gesloopt.

Lees meer

De brand van de kerk op de Dam op 8 december 2000
Historisch Leek 15-3, maart 2001

BrandKerk.jpg
Er zijn van die gebeurtenissen, die zich op minder gemakkelijk laten regisseren. "Het overkomt ons" is toch zonder meer van toepassing op de brand in de kerk op De Dam op 8 december 2000. De inhoud van het decembernummer van Historisch Leek was al klaar en lag reeds bij de drukker. Daarin kon niet meer gereageerd worden op deze historische actualiteit, die grote gevolgen heeft gehad voor het oudste pand dat het dorpscentrum van Leek rijk is. Toch kan zoiets medebepalend zijn voor de inhoud, met als gevolg dat er nu maar eens een keer "ingebroken" moet worden op de normale gang van zaken.

De bouwgeschiedenis van de kerk te Leek, door W.J. FormsmaHistorisch Leek 15-3, maart 2001

LeekKerk02_1901.jpgUit de Groninger Volksalmanak, historisch jaarboek voor Groningen 1972-1973.
Uit bewaard gebleven tekeningen bestekken en rekeningen is de bouwgeschiedenis vrij nauwkeurig bekend. De bouw van de kerk werd aanbesteed op 20 maart 1660. Aannemer werd de in de buurt wonende Meindert Hindriks Gratema voor 2280 gulden. Het werd een eenvoudig rechthoekig gebouw, 60 bij 27 voet buitenwerks. In het midden van de lengtezijde langs de weg werd een deur geprojecteerd.
Lees meer

Geboorteweën van een kerk te Zevenhuizen, door Jannes Russchen
Historisch Leek 13-3, maart 1999


KerkZevenhuizen-th.jpg Het ontstaan van de Nederlands Hervormde Gemeente van Zevenhuizen heeft veel voeten in de aarde gehad. Voordat op 3 juli 1831 de eerste vergadering van de kerkenraad kon worden gehouden, waren de kosten, die gemoeid gingen met de bouw van een kerk en pastorie en het traktement van de toekomstige predikant, problemen op de weg naar een zelfstandige gemeente.
Van oudsher behoorden de gemeenteleden tot de Hervormde Gemeente van Midwolde - Leek en hadden zelfs voor de instelling van de kerkelijke gemeente al een zekere zelfstandigheid.
Ook was het aantal inwoners ruimschoots voldoende om een eigen kerk te kunnen hebben.

Lees meer